น้ำข้อเทียมรักษาเข่าเสื่อมได้จริงไหม?

 น้ำข้อเทียม

น้ำข้อเทียม รักษาเข่าเสื่อมได้จริงไหม?

                น้ำข้อเทียม รักษาเข่าเสื่อมได้จริงไหม ก่อนอื่นหากถามว่าทำไมถึงใช้ชื่อโรคข้อเข่าเสื่อม อะไรที่เสื่อม หมอขออธิบายดังนี้ครับ ชื่อโรคข้อเข่าเสื่อม มาจาก “ภาวะเสื่อมของกระดูกอ่อนในข้อเข่า” ร่วมกับมีอาการอักเสบของเนื้อเยื่อในข้อเข่า เป็นๆ หายๆ ไปจนถึงมีกระดูกงอกในบริเวณข้อเข่า โดยที่ต้องไม่มีภาวะติดเชื้อในข้อร่วมด้วย อันนี้เรียกว่าโรคข้อเข่าเสื่อมครับ และการที่กระดูกอ่อนในข้อเข่านั้นเสื่อมนี้แหละ ที่เป็นที่มาของชื่อโรคนั่นเอง

                อาการสำคัญของโรคข้อเข่าเสื่อม คือ อาการปวดข้อเข่าเป็นๆ หายๆ มีข้อติดขัดขยับไม่คล่อง บางครั้งบวมหรือบางครั้งอุ่นผิดปกติ อาการแย่ลงเมื่อ นั่งยอง ขัดสมาธิ พับเพียบ หรือขึ้นลงบันได อาการเหล่านี้ถือเป็นอาการเตือนระยะเริ่มต้นของข้อเข่าเสื่อมครับ

การรักษาโรคข้อเข่าเสื่อม มีตั้งแต่รับ ประทานยา ฉีดยา ทำกายภาพบำบัด ไปจนถึงผ่าตัด ขึ้นกับระดับความเสื่อม และการตอบสนอง ต่อการรักษา ของคนไข้แต่ละคน โดยวันนี้หมอจะมาตอบคำถามที่ถูก ถามมามาก ข้อหนึ่ง เกี่ยวกับ วิธีการรักษาโรค ข้อเข่าเสื่อม นั่นก็คือ “น้ำข้อเทียม” คลับของคนรักสุขภาพ

น้ำข้อเทียมคืออะไร?

 มาเริ่มจากความหมายกันก่อน น้ำข้อเทียม หรือ Hyaluronic acid (HA) คือของเหลวลักษณะคล้ายเจล พบเป็นส่วนประกอบของร่างกาย โดยพบมากที่ข้อต่อต่าง ๆ และ ลูกตา น้ำข้อเทียมจัดเป็นยาฉีดเข้าข้อที่ได้รับการรับรองจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาอเมริกา US FDA เพื่อใช้ทดแทนน้ำหล่อลื่นในข้อเข่า (แต่ยังสามารถใช้เพื่อฉีดที่ข้อไหล่และข้อสะโพกเพื่อจุดประสงค์เดียวกันได้ด้วย)

การออกฤทธิ์ของน้ำข้อเทียม หลังจากที่ได้รับการฉีดเข้าไปในข้อเข่าแล้วนั้น น้ำข้อเทียมสามารถลดปวดและชะลอการเสื่อมของข้อเข่าด้วยเหตุผลดังต่อไปนี้

1. ช่วยหล่อลื่น (Lubrication) ทำให้การเคลื่อนไหว ของข้อต่อเป็นไป อย่างนุ่มนวลขึ้น ลดเสียง กรอบแกรบภาย ในข้อเข่า ลดอาการติด ขัดหากนั่ง งอเข่า หรือนอนเหยียด เข่าเป็นเวลานาน

2. รองรับแรงกระแทกให้กับข้อเข่า (Shock absorption) ความหนาแน่นของน้ำข้อเทียม ทำให้เกิดแรงกระทำที่กระดูกอ่อนลดลง ลดอาการเจ็บปวดจากการเสียดสีของกระดูกอ่อนบริเวณที่สึกไป โดยในผู้ป่วยข้อเสื่อมนั้น คุณสมบัติ viscoelasticity หรือ ความหนืดของน้ำไขข้อจะลดลงอย่างมาก ทำให้ความสามารถในการช่วยหล่อลื่นและรองรับแรงกระแทกให้กับข้อนั้นลดลงตามไปด้วย เป็นเหตุให้เกิดแรงกระทำต่อข้อมากขึ้นและมีการทำลายกระดูกอ่อนผิวข้อ ซึ่งส่งผลให้เกิดอาการปวดตามมา

3. มีฤทธิ์ลดการอักเสบ (Anti-inflammatory effects) จากงานวิจัยพบว่าหลังจากฉีดน้ำข้อเทียม ข้อเข่ามีการอักเสบลดลง และตามมาด้วยอาการบวมและปวดที่ลดลง

4. จับกับปลายประสาท (Boundary around nerve endings) ลดการส่งกระแสประสาทความปวดไปที่สมอง ส่งผลเสริมในเรื่องลดอาการปวด

5. นำสายอาหารไปเลี้ยงข้อเข่า โดยจากงานวิจัย พบว่าน้ำข้อเทียม อาจจะนำสารอาหารต่าง ๆ ไปเลี้ยงผิวของกระดูกอ่อน และเยื่อหุ้มข้อเข่าได้

ชนิดของน้ำข้อเทียม

ชนิดของ น้ำข้อเทียม นั้นแบ่งตาม น้ำหนักโมเลกุล หรือขนาด ของโมเลกุล นั่นเอง ซึ่งทำให้น้ำข้อเทียม ยี่ห้อต่างๆ ในตลาดมีคุณสมบัติที่แตกต่างกัน ชนิดที่ โมเลกุลใหญ่ จะมีฤทธิ์ของการหล่อลื่นและรับแรงกระแทกในข้อ 1 และ 2 มากกว่า โมเลกุลเล็ก ส่วนโมเลกุลเล็ก จะมีฤทธิ์ในการสอดแทรกเข้าในเนื้อเยื่อได้ดีกว่า และน้ำข้อเทียมที่มีน้ำหนักโมเลกุลปานกลางจะมีฤทธิ์ของทั้งสองแบบ คือมีคุณสมบัตินการสร้าง น้ำในข้อเข่า (endogenous HA) จากเยื่อหุ้มข้อเข่า (synovial cells) รวมถึงการสร้างสารในเซลล์กระดูกอ่อน (extracellular matrix of cartilage) ฤทธิ์การลดอักเสบและลดอาการปวด รวมไปถึงการหล่อลื่นและรับแรงกระแทกในข้อเข่าร่วมด้วย

แล้วน้ำข้อเข่าเทียมเหมาะกับใคร

หมอขอบอกว่าการรักษาด้วยน้ำข้อเท่าเทียมนั้นไม่ได้เหมาะกับทุกคนนะครับ การรักษาจะได้ผลดีในผู้ที่มีอาการปวดเข่ามาจากผิวกระดูกอ่อนภายในข้อ ไม่ว่าจะเป็น

– ผู้สูงอายุที่มีข้อเข่าเสื่อม หรือ
– คนหนุ่มสาวที่ได้รับบาดเจ็บที่ข้อเข่าแล้วมีอาการปวดเรื้อรัง รวมไปถึง
– ผู้ที่น้ำหนักตัวมากแล้วมีอาการปวดข้อเข่าจากการสึกของกระดูกอ่อนหรือ
– ผู้ป่วยที่อาจไม่ต้องการหรือไม่สามารถผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมได้ แต่มีอาการปวดข้อเข่าเรื้อรัง หรือปวดเป็นๆ หายๆ และ
 – ผู้ที่ต้องการ การรักษาโดยไม่ต้องรับประทานยาลดอักเสบ เพื่อไม่ให้ได้รับผลข้างเคียงของการรับประทานยากลุ่มดังกล่าว

สิ่งที่จะเกิดขึ้นและข้อควรปฏิบัติหลังจากรับการฉีดน้ำข้อเทียม

 เริ่มจากแพทย์ จะทำความสะอาด และทายา ฆ่าเชื้อที่ข้อเข่าก่อน ที่จะเริ่มฉีดน้ำ ข้อเทียม หากมีน้ำในข้อเข่าที่เกิดจาก การอักเสบ แพทย์จะดูดน้ำ ออกก่อนที่จะ ฉีดน้ำข้อเทียม หลังจากฉีดยา ควรหลีกเลี่ยง กิจกรรมที่ ต้องยกของ หนักเป็นเวลา 1-2 วัน จากนั้น สามารถใช้ชีวิตได้ปกติ การฉีดยาจะฉีดติดต่อก่อนเป็นเวลา 3 สัปดาห์ ซึ่งจากงานวิจัย พบว่าได้ผลดีกว่าการฉีดเพียง ครั้งเดียว และจากงานวิจัย ระบุว่า การฉีดน้ำ ข้อเทียม ต่อเนื่อง เมื่อมี อาการปวด จะทำให้ลด อาการปวด จากข้อเสื่อม ต่อไปได้อีกหลายปี และบางรายอาจ ไม่ต้องผ่าตัดเปลี่ยน ข้อเข่าเนื่องจากอาการปวด ได้ลดลง ไปแล้ว

หากเรา ดูแลข้อเข่า อย่างดี ในวันนี้ ย่อมจะ สามารถ ลดการเกิด ข้อเข่า เสื่อมลง ได้ในอนาคต ทำให้โอกาส รับการผ่าตัด เปลี่ยนข้อเข่า เทียมลดลง ปวดเข่า ลดลง และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น หมอหวังว่าบท ความนี้คงมี ประโยชน์ไม่มาก ก็น้อยสำหรับ ผู้อ่านและ คนในครอบครัวครัว วันนี้ขอลาไปก่อน สวัสดีครับ

บทความโดย นพ.เกรียงศักดิ์ เล็กเครือสุวรรณ แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านข้อเข่า ข้อสะโพก และข้อไหล่ศูนย์ศัลยกรรมออร์โธปิดิกส์เฉพาะทาง ชั้น 2  โรงพยาบาลเวิลด์เมดิคอล ถนนแจ้งวัฒนะ อ่านบทความสุขภาพ ได้ที่ avironmajolan.com บริจาคเลือด